NAUJIENOS

La 37-a leciono (pamoka)


Miestas:
Saluton karaj!
 
Bonvolu kontroli, ĉu vi bone tradukis al la litova lingvo:
 
1. Bela paro por altaro.
Graži pora altoriui. (Pora pagal dievo norą. Pora kaip tvora.)
2. Fiŝo scias pri naĝo ankaŭ sen via saĝo.
Žuvis apie plaukimą išmano be tavo išminties. (Nemokyk mokyto. Nemokyk žuvies plaukt.)
3. Kapo estas por tio, ke ĝi zorgu pri ĉio.
Galva tam, kad viskuo pasirūpintų. (Kiekviena galva turi mąstyti pati.)
4. Inter generaloj parolu pri bataloj.
Tarp generolų kalbėk apie mūšius. (kokia kompanija, tokia ir kalba.)
5. Maldolĉa por la lango, sed saniga por la sango.
Nesaldu liežuviui, bet sveika kraujui. (Ne dėl noro – dėl sveikatos.)
6. Li estas kompetenta, kiel porko pri arĝento.
Jis apie tai išmano kaip kiaulė apie sidabrą. (Išmano kaip kiaulė apie debesis. Kvailas kaip veršis.)
7. Faras rabon kaj ŝtelon, por oferi al Dio kandelon.
Vagia ir plėšia, kad Dievui žvakę paaukotų. (Dievui ir geras melagis nieko nepameluos.)
8. Perdinta la kapon pri haroj ne ploras.
Galvos netekęs, dėl plaukų neverkia. (Kepalą pametęs, riekės neieškok.)
9. Pagas maljunaj jaroj por junaj eraroj.
Senatvė už jaunystės klaidas moka. (Jaunystės griekai senatvėj akis bado.)
10. Pripensu malrapide kaj agu decide.
Lėtai apgalvok ir veik kaip nutarei. (Jei neveiks galva, nieko nepadirbsi.)
 
 
Sen – prielinksnis „be“

• Kafo sen kofeino.
• Cigaredo sen nikotino.
• Ŝi iras sen celo. – Ji eina be tikslo.

Oni uzas sen ankaŭ antaŭ ke-frazo, sed normale oni intermetas helpan tio:
• Li pruntis monon de banko sen tio, ke aliaj familianoj konsentu. – Jis pasiskolino pinigų iš banko, be kitų šeimos narių sutikimo.
• Patrino laboris en tiu teatro kiel aktorino, do filino ofte vidis spektaklojn sen tio, ke aĉetu biletojn. – Mama dirbo tame teatre aktore, taigi duktė dažnai matė spektaklius nepirkdama bilietų.

Pli kaj pli ofte oni uzas sen antaŭ verbo:
• Ŝi foriris sen diri eĉ unu vorton. – Ji išėjo netarusi nė žodžio.
• Li redonis la libron al la biblioteko sen legi ĝin. – Jis gražino knygą bibliotekai neperskaitęs.
Sen- – priešdėlis „be-, ne-, nu-
 
Sencela – betikslis. Senŝanĝe – ?
Sensenca – beprasmis. Senlaborulo – ?
Sendependa – nepriklausmas/-a. Senerara – ?
Seninterrompa – nepertraukiamas/-a. Senhelpa – ?
Senprokraste – nedelsiant. Sendube – ?
 
Kun  prielinksnis su“
Kun- – priešdėlis reiškiantis kartu, su, drauge

Mi trinkis teon kun kuko kaj konfitaĵo.
Ho, kun li oni devas esti singarda.
Vi estas bona kunvojaĝanto.

Bonvolu traduki al la litova lingvo:


La sano ne estas ĉio, sed sen sano ĉio estas nenio.
La muzeo estas senkosta por ĉiuj.
Leviĝu kun la suno, edziĝu dum juna.
Vivi kun iu kiel hundo kun kato.
Ĉu vi konsentas, ke ni vojaĝu kune?

OFTAJ VERBOJ


 
Bonvolu legi la tekston kaj kreu novajn frazojn kun la esprimoj en blua koloro.

LETERO, SED EL KIE? (1)
Claude Piron

„Nekredeble, mi sukcesis,“ li pensis.
            La laboro estis pli malfacila ol ĝenerale, kaj en lia nuna situacio... Por sukcese starigi kaj funkciigi la maŝinaron, kiel li ĵus faris, necesas povi pensi, zorge rigardi ĉion vidindan, uzi la manojn ĝustamove, unuvorte agi kiel vera teknika fakulo, sen lasi la pensojn flugi for el la laboro. Kaj kiel fari ĉion ĉi, kiam oni nur povas pensi pri ŝi, pri la fakto, ke ŝi ĵus...?
            (La ĝustan vorton li ne povis diri al si, eĉ neaŭdeble, eĉ nur pense.)
            Li rigardis ĉirkaŭ si. La hotelĉambro aspektis malriĉe, ĝi estis malvasta, enhavis nur la plej necesajn meblojn, eĉ ne komfortan brakseĝon. Al teknikisto oni ne pagas luksajn hotelojn, kaj cetere, en ĉi tiu forperdita loko, luksa hotelo simple ne ekzistas. Feliĉe, estis almenaŭ tablo kaj seĝo.
„Mi skribos al ŝi letero“, li informis la senhoman ĉambron, kaj pro la sono de tiuj vortoj li tuj sentis sin iom pli bone. La ŝanĝon en si li rimarkis, kaj komprenis. „Oni malpli solas, se iu parolas,“ li diris, kaj sentis infanan kontenton pri la sono de tiu diraĵo, kiun li ripetis al si en pli simpla formo, pli malpli kante kiel farus knabeto: „Malpli solas, se parolas. Malpli solas, se parolas. Malpli solas, se parolas...“
Sur la tablo kuŝis papero, leterpapero, kiun la hotelo havigas al tiuj, kiuj tranoktas en ĝi. Li komencis skribi:
„Kara Eva,
Tiu ĉi lando estas tre bela, sed mi ankoraŭ ne havis la tempon vidi multon el ĝi. Vi scias, ke mi venis por enlokigi niajn maŝinojn, sed vi ne povas scii, kiel malfacile tio estis ĉi-foje. Estas nekredeble. Tiuj homoj opinias, ke oni povas fari ion ajn. Ke sufiĉas voli, decidi, por ke la afero iĝu farebla. Ili volis meti la maŝinojn en lokon, kie tio ne eblis. Estis tre malfacile komprenigi al ili, ke ne temas pri bonvolo aŭ malbonvolo. Sed ke faktoj estas faktoj. Se maŝino estas tiom granda, kaj la loko por ĝi tiom malgranda, ne eblas ĝin starigi tie.
Sed mi ne perdigu vian tempon per sencela parolado pri miaj teknikistaj problemoj. Io pli grava dirindas, nome, ke mi amas vin, kaj ĉiam pensas pri vi. Mi volus, ke vi estu apud mi, por ke ni povu interŝanĝi ideojn kaj opiniojn pri ĉio, kion mi vidas aŭ ekkonas ĉi tie. La manĝoj, ekzemple, estas tre bonaj, tre malsamaj ol ĉio, kion mi provis aliloke, aŭ kio estas ordinara ĉe ni...“
            La vortoj venis facile, la skribilo flugis sur la papero. Eĉ nur letere, la kontakto kun ŝi ĉiam estis tiel natura, senproblema!
            Dum li skribis, rideto formiĝis sur lia vizaĝo, kaj tie restadis ĝis li finis la leteron. La unua rideto, ekde kiam ŝi...
            Li skribis la hejman adreson sur la koverto, kaj pretigis sin por la nokta kuŝado. Rapide li endormiĝis, kun brila rideto survizaĝe: nur la dua rideto, fakte, depost...
 
Sukcesa – sėkmingas/-a
Fako – skyrius, mokslo šaka
Vasta – platus/-i
Papero – popierius
Celo – tikslas
Formi – formuoti, sudaryti
Koverto – vokas

Kitoje pamokėlėje mokysimės palyginimų (kiel, kvazaŭ, preferi), toliau skaitysime tekstą, „Letero, sed el kie?“, išmoksime naujų žodžių iš 100 šaknų, dažniausiai reikalingų esperanto kalboje sąrašo.

Gražina Opulskienė ir Aida Čižikaitė

Ankstenės pamokos:
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-36-a-leciono-(pamoka)​
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-35-a-leciono-(pamoka)​
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-34-a-leciono-(pamoka)​
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-33-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-32-a-leciono-(pamoka)​
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-31-a-leciono-(pamoka)​
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-30-a-leciono-(pamoka)​
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-29-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-28-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-27-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-26-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-25-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-24-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/la-23-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/22-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/21-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/20-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/19-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/18-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/17-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/16-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/15-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/14-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/13-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/12-a-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/11-a-leciono
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/10-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/9-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/8-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/7-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/6-leciono
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/5-leciono-(pamoka)
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/4-pamokele
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/3-pamokele
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/2-pamokele
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/1-pamokele
https://www.manokrastas.lt/straipsnis/svarbiausi-tarptautines-esperanto-kalbos-bruozai

Reklama